Ảnh minh họa: THX/TTXVN
Giá hạt cà phê Arabica cao cấp – nguyên liệu chủ đạo của các chuỗi cửa hàng cà phê lớn như Starbucks – đã tăng vọt trong năm qua do nguồn cung toàn cầu bị ảnh hưởng bởi thời tiết nghịch và thuế quan biến động. Giá cà phê giao kỳ hạn tại New York đã cao gấp đôi mức trung bình của 20 năm qua. Hệ quả là tại Mỹ, giá trung bình một tách cà phê trên thực đơn đã tăng gần 20% kể từ đầu năm 2023.
Trong bối cảnh đó, thói quen thưởng thức cà phê đã có sự thay đổi. Theo bà Kona Haque, trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa tại ED&F Man, người tiêu dùng không cắt giảm lượng tiêu thụ hàng ngày mà chuyển xuống phân khúc thấp hơn. Sự dịch chuyển này thể hiện rõ nhất qua sự bùng nổ của thị trường cà phê pha chế tại nhà.
Khảo sát của Citigroup Inc. với 1.900 người tiêu dùng quốc tế cho thấy 37% số người được hỏi đã uống cà phê tự pha nhiều hơn do giá cả leo thang. Xu hướng này diễn ra đồng loạt tại nhiều thị trường lớn như Mỹ, Vương quốc Anh, Australia, Thái Lan và Trung Quốc.
Số liệu từ NielsenIQ chỉ ra rằng trong đợt giảm giá Black Friday vừa qua tại Anh, doanh số bán máy pha cà phê gia đình đã tăng 43% so với cùng kỳ năm ngoái. Ông Ed Harrison, một người sành cà phê tại Massachusetts (Mỹ), cho biết đã giảm tần suất đến quán từ hàng ngày xuống còn vài lần mỗi tháng, thay vào đó là đầu tư máy móc để tự pha. Theo ông, dù chi phí đầu tư ban đầu cao, nhưng về lâu dài khoản tiết kiệm hàng ngày là “thừa đủ”.
Ngay cả ở phân khúc bình dân, các sản phẩm cà phê do các thương hiệu nhỏ tự đóng nhãn hoặc cà phê ủ lạnh tự pha cũng đang thu hút lượng lớn khách hàng mới – những người ưu tiên yếu tố tiết kiệm. Westrock Coffee, một nhà sản xuất nhãn hàng riêng, cho biết nhu cầu hiện đã vượt quá công suất nhà máy.
Sự thay đổi hành vi này đang vẽ lại bản đồ cạnh tranh của ngành thực phẩm và đồ uống (F&B). Dữ liệu từ trang phân tích Placer.ai cho thấy lượng khách đến các chuỗi cà phê lâu đời như Starbucks hay Tim Hortons có xu hướng sụt giảm. Ngược lại, những mô hình chuyên biệt về giá rẻ và cửa hàng tiện lợi như của 7 Brew lại ghi nhận lượng khách gia tăng, thậm chí đạt mức tăng hai chữ số.
Ông James Hoffmann, một chuyên gia về cà phê và là đồng sáng lập công ty rang xay Square Mile Coffee, nhận định các quán cà phê đang mất dần sức hút và đà tăng trưởng khi thị trường pha chế tại nhà lớn mạnh. Ông dự báo phân khúc giá rẻ sẽ tiếp tục mở rộng do áp lực chi phí sinh hoạt đè nặng lên người dân.
Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng các quán cà phê truyền thống sẽ không bao giờ biến mất hoàn toàn, do người tiêu dùng ngoài nhu cầu thưởng thức cà phê còn có nhu cầu giao tiếp xã hội. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, khi giá cả vẫn còn là một vấn đề, thì xu hướng tự phục vụ và tìm kiếm những lựa chọn giá rẻ sẽ tiếp tục chi phối thị trường cà phê toàn cầu.